Ali Kuşçu Kimdir? Kısaca Hayatı ve Eserleri

adminKÜLTÜR7 Yorum16 Mayıs 2011

Ali Kuşçu 1403-1474 yılları arasında yaşamış özellikle matematik ,astronomi ve dil alanındaki çalışmalarıyla ünlenmiş ve bu ünü neticesinde günümüze kadar etkisini sürdürmüş büyük bir bilimadamıdır. Ali Kuşçu’nun asıl adı Ali Bin Muhammed dir. Semerkant’ta doğmuş ,İstanbul’da hakkın rahmetine kavuşmuştur.Ali Kuşçu Astronomi ve matematiğe çok meraklıydı ve bu merakı onu döneminin en büyük alimlerinden biri yapmıştır.Bu çalışmaları Fatih Sultan Mehmet’in dikkatini çekmiş ve bu onun İstanbul’a gelmesini sağlamıştır.

Gökbilimci ve kelam alimi olan Ali Kuşçu, 15. yüzyıl’da Semerkant’ta doğdu. Babası Muhammed, Timur İmparatorluğu Sultanı ve astronomu Uluğ Bey’in kuşçusu olduğu için, ailesi “Kuşçu” lakabıyla meşhur oldu. Küçük yaştan itibaren matematik ve astronomiye ilgi duyan Ali Kuşçu, Bursalı Kadızâde Rumî, Gıyâseddin Cemşîd ve Muînuddîn Kâşî’den matematik ve astronomi dersi aldı. Daha sonra bilgisini artırmak için Kirman’a gitti. Burada Hall-ü Eşkâl-i Kamer (Ay Safhalarının Açıklanması) adlı risale ile Şerh-i Tecrîd adlı eserini yazdı. Ali Kuşçu, Semerkant ve Kirman’da eğitimini tamamladıktan sonra Uluğ Bey’e yardımcı ve rasathanesine müdür oldu. 1449′da hacca gitmek istedi. Tebriz’de Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan kendisine büyük saygı gösterdi ve Osmanlı Devleti ile barış görüşmelerinde yardımını istedi. Ali Kuşçu, Uzun Hasan’ın sözcülüğünü yaptıktan sonra II. Mehmed’in davetiyle İstanbul’a geldi. Osmanlı – Akkoyunlu sınırında II. Mehmed’in emriyle büyük bir törenle karşılanan Ali Kuşçu, Ayasofya medresesine müderris oldu. Ali Kuşçu, 16 Aralık 1474 tarihinde İstanbul’da öldü.

Ali Kuşçu’nun değişik alanlardaki eserlerini beş grupta toplamak mümkündür.

· 1 Astronomi Eserleri[1]:

o 1.1. Şerh-i Zîc-i Uluğ Bey: Süleymaniye, Carullah, nr. 1493, 215 yaprak.

o 1.2. Risâle fî Halli Eşkâli Mu‘addili’l-Kamer li’l-Mesîr (Fâide fî Eşkâli ‘Utârid): Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, III. Ahmet, nr. 3843, yaprak 270b-273a.

o 1.3. Risâle fî Asli’l-HâricYumkin fî’s-Sufliyyeyn: Bursa İl Halk Kütüphanesi, Hüseyin Çelebi, nr. 751/8, yaprak 124b-125b.

o 1.4. Şerh ‘ale’t-Tuhfeti’ş-Şâhiyye fî’l-Hey’e: Süleymaniye, Ayasofya, nr. 2643, 64 yaprak.

o 1.5. Risâle der ‘İlm-i Hey’e: Süleymaniye, Ayasofya, nr. 2640/1, 24 yaprak.

o 1.6. el-Fethiyye fî ‘İlmi’l-Hey’e[2]: Süleymaniye, Ayasofya, nr. 2733/1, 70 yaprak.

o 1.7. Risâle fî Halli Eşkâli’l-Kamer: Bursa İl Halk Kütüphanesi, Hüseyin Çelebi, nr. 751/7, yaprak 119b-123b.

· 2. Matematik Eserleri:

o 2.1. er-Risâletu’l-Muhammediyye fî’l-Hisâb: Süleymaniye, Ayasofya, nr. 2733/2, yaprak 71b-168b.

o 2.2. Risâle der ‘İlm-i Hisâb: Süleymaniye, Ayasofya, nr. 2640/2, yaprak 25b-72b.

· 3. Kelâm ve Usûl-i Fıkıh Eserleri:

o 3.1. eş-Şerhu’l-Cedîd ‘ale’t-Tecrîd: Süleymaniye, Çorlulu Ali Paşa, nfr. 305, 285 yaprak.

o 3.2. Hâşiye ‘ale’t-Telvîh: Süleymaniye, Carullah, nr.1438/2, yaprak 13b-20a.

· 4. Mekanik Aletleri Hakkındaki Eseri:

o 4.1. et-Tezkire fî Âlâti’r-Ruhâniyye[3].

· 5. Dil ve Belagat Eserleri:

o 5.1. Şerhu’r-Risâleti’l-Vad‘iyye: ‘Adûduddîn İcî’nin Fâ’ide fî’l-Vad‘ adlı risâlesinin şerhidir (Köprülü, nr. II, 339/1; Râgıb Paşa, nr. 1285/6, 1289/3; Kayseri Raşid Efendi, nr. 1001/4).

o 5.2. el-İfsâh: İbn Hâcib (ö.h.646)’in Arapçanın cümle yapısı konusunda kaleme aldığı el-Kafiye fi’n-Nahv adlı eserinin şerhidir. (Raşid Efendi, nr. 9226, Topkapı Sarayı Müzesi, Emanet Hazinesi, nr. 1891, 1892).

o 5.3. el-‘Unkûdu’z-Zevâhir fî Nazmi’l-Cevâhir: Arapça sarf ilmi konusunda kaleme aldığı bir giriş ve üç bölümden oluşan bir eseridir (Süleymaniye, Fatih, nr. 4676, 148 yaprak; Yeni Cami, nr. 1181/1; Laleli, nr. 3030/10; Şehit Ali Paşa, nr. 2576, 2577, 2578). Sultan Selim döneminde Müftüzâde Abdürrahim tarafından şerh edilmiştir.

o 5.4. Şerhu’ş-Şâfiye: İbn Hâcib’in sarf ilmindeki eş-Şâfî adlı eserinin Farsça şerhidir (Köprülü, nr. 1598, vr.42-234).

o 5.5. Risâle fî Beyâni Vad‘i’l-Mufredât: Kelimelerin bir anlam için konulmasıyla ilgili küçük bir risaledir (Süleymaniye, Şehit Ali Paşa, nr. 2830; Hafit Efendi, nr, 450, vr. 80b-81a; Köprülü, nr. 1610/35).

o 5.6. Fâ’ide li-Tahkîki Lâmi’t-Ta‘rîf: Harf-i tarifin bazı özellikleri üzerinde duran tek varaklık bir risâledir (Köprülü, nr. 1593/21; Süleymaniye, Reşid Efendi, nr. 1032/39).

o 5.7. Risâle mâ Ene Kultu: Taftazanî’nin Telhîsu’l-Miftâh üzerine yazdığı ve el-Mutavvel diye tanınan şerhte geçen “mâ ene kultu” ibaresiyle ilgili olarak yazılmıştır. Risâle fî Beyâni Sebebi Takdîmi’l-Musnedi İleyh diye de anılır (Süleymaniye, Reşid Efendi, nr. 1032/30; vr. 183-187; Köprülü, nr. III, 704/3; Ragıb Efendi, nr. 374, vr.208-211).

o 5.8. Risâle fî’l-Hamd: Seyyid Şerîf el-Curcânî’nin el-Hâşiyetu’l-Kubrâ’sında söz konusu ettiği “hamd” ile ilgili sözlerin tahkikine dair bir risaledir (Süleymaniye, Fatih, nr. 5384, vr. 68-70).

o 5.9. Risâle fî ‘İlmi’l-Me‘ânî: İlm-i Me‘ânî konusunda küçük bir risâledir (Süleymaniye, Carullah, nr. 2060, vr. 136-137).

o 5.10. Risâle fî Bahsi’l-Mufred: Arapça’da basit ve mürekkep kavramlar hakkında dil felsefesi ağırlıklı bir risaledir (Süleymaniye, Pertevniyal, nr. 896, vr. 7b-8b; Şehit Ali Paşa, nr. 2761, vr. 63-68).

o 5.11. Risâle fî’l-Fenni’s-Sânî min ‘İlmi’l-Beyân: Belagat ilimlerinden beyân ilmi hakkında kısa bir risaledir (Süleymaniye, Yazma Bağışlar, nr. 4140, vr. 78a-81a).

o 5.12. Tefsîru’l-Bakara ve Âli ‘İmrân: Kehhâle tarafından zikredilen bu eserin herhangi bir nüshasına rastlanmamıştır[4].

o 5.13. Risâle fî’l-İsti‘âre: Bu risâlede hakikat, mecaz, istiare ve kinaye konuları örneklerle incelenmektedir[5].

Kaynaklarda Ali Kuşçu’ya nispet edilen, ancak nüshaları tespit edilemeyen başka eserler de vardır. Bunlar: Târîhu Ayasofya, Tefsîru’z-Zehraveyn, Mahbûbu’l-Hamâ’il, Risâle fî Mevdû‘ati’l-‘Ulûm, Meserretu’l-Kulûb fî Def‘i’l-Kurûb[6].

Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Ali Kuşçu Kimdir? Kısaca Hayatı ve Eserleri Hakkında Yapılan Yorumlar

  1. oğuzhan diyor ki:

    çok uzun biraz kısaltılsa daha iyi olur bence

  2. GEREK YOK diyor ki:

    çok uzun gardaşım beeeee

  3. chock.mu gerekli diyor ki:

    çok kısa be ilk bölüm özeti :D

  4. şeyma diyor ki:

    çok uzunmuş birde kısa diyorsunuz.

  5. dafni diyor ki:

    çok uzun……ama thank you….

  6. recep diyor ki:

    süpersinzzzzzzzzzzzzz

  7. kiss diyor ki:

    O kadar kısa ki

Ali Kuşçu Kimdir? Kısaca Hayatı ve Eserleri Hakkında Yorum Yaz

Sponsor Reklamlar

Dünyanın En Zor Oyununu Oyna

Adına Kayıtlı Cep Telefonu Hattı Var mı Öğren


Sponsor Bağlantılar

Kategoriler

Hürriyet Bumerang

Sponsorlar

E-Bülten

E-Posta adresinizi aşağıdaki bölümden bültenimize ekleyerek yeni yazılarımızdan haberdar olabilirsiniz!


Aboneliğinizin onaylanması için lütfen verdiğiniz mail adresini kontrol ediniz.!

İletişim Formu

Yaşam ve İnsanlar Yaşam 

ve İnsanlar web analytics